دلائل حقانیت مظاهر ظهور
(با تلخیص از دلائل سبعه)
دلائل سبعه سفر کریمی از آثار حضرت رب اعلی است که در ایام سجن ماکو نازل شده و در دو قسمت فارسی و عربی است که اینک به ذکر شمه ای در باب قسمت عربی آن مبادرت می شود.
قسم عربی این کتاب را با وجود عدم تفصیل و تبویت می توان مشتمل بر مطالب اربعه ذیل دانست :
1- خطبه کتاب در حمد ذات مطلق باری و ذکر اسماء حسنی با اشتقاق آن ها از کلمه مبارکه "فرد" و اعلام شئون عدیده فردانیت الهیه و توسل به این عباران شتی برای دلالت به وحدت ذات منیع مطلق او تعالی شانه.
2- ذکر دلائیل سبعه یا ذکر شئون سبعه حجیت آیات.
در باب این دلایل باید گفت که:
اولا – همه آنها راجع به آیات کتاب است یعنی هر هفت دلیل در اثبات این مطلب است که مظاهر مقدسه را دلیل جز آیات کتاب نیست و با وجود آیات احتجاج به دلائل دیگر را اعتباری نه.(1)
ثانیا – صریح بیان مبارک حاکی از این است که جمله این حجج را قرآن کریم به اهل اسلام آموخته است و یکهزار و دویست و هفتاد سال آنان را در این دین مبین با تفهیم همین حجج تربیت کرده و بصیرت بخشیده است تا برای درک ظهور بدیع استعداد یابند و در حین اعلان امر رب العالمین تمیز حق از باطل و معرفت موعود فرقان با تمسک به این حجج برای آنان به سهولت حاصل آید.
اینک اجمالی از مفاد این دلائل:
دلیل اول : غیر باری تعالی قادر به انزال آیاتی مثل آیات قرآن نیست چنانکه در فاصله بین نزول قرآن و نزول بیان احدی را چنین قدرتی حاصل نیامده است و این خود حجت را بر خلق اتمام می کند تا اگر آیاتی نزول یافت شبه ای در ظهور آن از ممکن غیب ننمایند.
دلیل ثانی : اگر حجتی اعظم از آیات کتاب بود در قرآن استدلال به آن می گردید و حال آنکه احتجاح در قرآن مجید حصر به آیات گردیده است.
دلیل ثالث : هر شرعی که ناسخ شرع سابق باشد جمیع شئون آن اعظم از شرع سابق است و به همین سبب حجتی که خدا بر حقانیت اسلام اقامه کرده است باید اعظم از حجج ادیان سابقه باشد و چون این حجت چیزی جز آیات کتاب نیست پس این آیات ارجح بر معجزاتی مانند عصای موسی و نظایر آن است.
دلیل رابع : نه تنها کتاب از ادله حقانیت است و نه تنها اعظم دلایل است بلکه دلیل کافی است و با وجود آن احتیاجی به دلیل دیگر نیست و شاهد بر صحت این معنی آیه مبارکه سوره عنکبوت است که می فرماید "اولم یکفهم انا انزلنا علیک الکتاب یتلی علیهم ان فی ذلک لرحمه و ذکری لقوم یومنون"
دلیل خامس : آیات حجت بالغه است و میتوان در الزام منکرین حقانیت مظاهر الهیه به آن استناد کرد و فی المثل با احتجاج به آن نصاری را به نبوت رسول الله دعوت نمود و حجج دیگر قابل این تمسک نیست و دافع ایراد و اعتراض نه.
دلیل سادس : آیات مرکب از حرفی است که آحاد ناس مدام به آن تکلم می کنند و با اینکه انسان اعظم و اشرف مخلوقات الهی است و این حروف نیز برای ترکیب کلمات و جمل در تصرف انسان است مع ذلک احدی قادر به اتیان مثل آیات با تسخیر و ترکیب حروفی که متداول در محاورات یومیه عامه است نیست و این خود علامت قدرت الهی و عجز آحاد ناس در قبال ظهور این علامت است.
دلیل سابع : علم مطلق و قدرت مطلقه الهی را کسی منکر نتواند بود پس هرگاه شخصی آیاتی ظاهر کرد و آن ها را به خدای تعالی نسبت داد بطلان این نسبت را خدای تعالی به علم و قدرت خویش میتواند ظاهر سازد و اگر بطلان آن اظهار و اثبات نشد صحت انتساب واضح می شود و موردی برای شک و تردید باقی نمی ماند.
3- خاتمه کتاب یا ذیل دلایل در ذکر مطالب مهمه ای است که نه تنها نقل معانی آنها معسور است بلکه درک این معانی کما هو حقه خارج از حدود افهام بشری است و لیکن "ما لایدرک کله لا یترک کله"
بعضی از این مطالب را چنین میتوان دریافت :
الف – عظمت امر بیان نسبت به امر فرقان با توجه به نزول جمله قرآن در بیست و سه سال و نزول مثل آن در عصر نقطه بیان در دو یوم و دو لیل معلوم می گردد.
ب – آیات مخلوق خدا است و مخلوق را به خلق باید شناخت پس آیات را نمی توان در نفس الامر دلیل عرفان خدا یا مظاهر او دانست و آنچه در حجیت آیات گفته شد در مقام محاجه است.
ج – خلق جمیع اشیاء به امر واحدی از نزد خالق است و اختلاق در تجلیات آنها بر حسب حدود ظاهری و مادی دلیل بر اختلاف حقائق آنها نیست چنانچکه وحدت شمس با وجود طلوع آن در ایام متعدد ثابت است. به همین دلیل و به طریق اولی ادیان جمیع رسل دین واحد و کتب جمیع آنان کتاب واحد است و ناظر به همین معنی است و حدیث مشهوری که حاکی از این است که قائم در یوم قیام وحدت ذات خود را با جمیع انبیا و رسل از آدم تا خاتم اعلام میکند (2) و مثبت همین مدعا است شهادت رسول الله بر اینکه جمیع انبیا خود بوده است (3) چه حقیقت واحده متصله ای از آدم تا رسول الله و از او تا نقطه بیان و از او تا من یظهره الله متجلی بوده و خواهد بود و این تجلی بعد از ظهور من یظهره الله نیز تا آخر لا آخرله دوام خواهد یافت و این استمرار ناشی از این است که جمیع رسل مظاهر و مجالی حقیقت واحده الهیه اند که اول و آخر و ظاهر و باطن جمیع اشیا و امور است.
د- انصاف باید داد که آیا در آیات فرقان یا آیات بیان مانع و حاجبی برای ادراک حقانیت آن دو وجود دارد؟ اگر خلافی از قواعد موضوعه اصحاب صرف و نحو در این دو کتاب مشهود شود باید بیاد آورد که این قواعد ماخوذ از کتاب الهی است و فروعی مشتق از آن اصل قویم است و چگونه می توان فروع را دلیل اثبات اصل پنداشت و حال آنکه فروع به تبع اصل قابل تغییر و تبدیل است وانگهی همین عدم اتباع از اقوال نحویین را باید دلیل نزول آیات این دو کتاب من عند الله دانست نه از نزد اهل اصطلاح و اصحاب قواعد جاریه در بین ناس.
ه- اراده خداوند تعلق به این گرفته است که مردم را به حجت و دلیل موقن به دین مبین سازد و الا اگر خواهد تواند به اسباب دیگر آنان را به اطلاعت خود الزام کند چنانکه در عهد اسلام به قهر و غلبه دین خود را منصور و مظفر گردانید و مردم را بی آنکه خود بخواهند به اراده غالبه و رحمت محیطه خویش به رضوان اسلام وارد ساخت.
و- انکار امت سابق دلیل بطلان دین لاحق نیست و الا فی المثل اعراض اهل توریه از انجیل و اعراض اهل انجیل از فرقان می بایست مدل بر بطلان این دو کتاب کریم باشد.به همین دلیل اعراض اهل فرقان را از نقطه بیان مبطل آیات بیان نمی توان پنداشت.
4 نتیجه کتاب به تبع استدلال وافی و کافی که در مطلب اخیر مذکور آمده مثل جمیع آثار مبارکه حضرت رب اعلی تحذیر اهل بیان است از اقتدا به امم سابقه و استناد به نظایر این اوهام در انکار من "یظهره الله" تعالی شانه. و صریح کلام مبارک در این خطاب مستطاب حاکی از آن است که اهل بیان در اعراض از من یظهره الله خویشتن را در این مصیب و متقی خواهند شمرد با اینکه به حکم بیان سلب تقوی و ایمان از آنان می گردد و سو عقیده و سو عمل در حقشان به ثبوت می رسد.
و آخرین آیات کتاب حاکی از این است که دلایل به آن سبب اقامه شد و این آیات به آن جهت نازل گردید که شاید اهل بیان از من یظهره الله جز خود او نجویند و جز آیات او نخواهند و در عرفان او تمسک به غیر او جایز نشمارند.
قولی تعالی شانه و جل جلاله:
"ان یا اولی بیان... لتقطعن عن کل عملکم و عملکم و اتتمسکن بمن یظهره الله ثم دلیله و حجته ثم بما یستدل لیستدلون و باهوائکم لا تستدلون ثم بما ترضی لترضون و لا تجعلون رضائه بما ترضون بل تجعلون رضائکم بما یرضی و لا تسئلونه عن آیات غیر ما یوتیه الله فانکم انتم لا تستجابون قد وصیناکم حق الوصیه لعلکم فی دینکم تتقون و عملناکم سبیل الدلائل فی الایات لعلکم فی البیان لتتقون ثم لتخلصون ثم بالحق تستدلون"
--------------------------
1- حضرت بهاالله می فرمایند "... ظاهر شد به حجتی که کل از اتیان مثل آن خود را عاجز مشاهده نمودند بعد به معارضه برخاستند و خوارق عادت طلب نمودند آن ذات قدم رساله استدلالیه که به دلائل السبعه معروف است مرقوم فرمودند و جمیع حجت و دلیل را به آیات منتهی نمودند و از قلم قدس جاری که الیوم این ایات که از سحاب عز نازل شده حجت است بر شرق و غرب عالم و حجتی فوق آن نبوده و نخواهد بود..."(آثار قلم اعلی جلد 6ص 31)
2- حضرت باب در دلائل سبعه عربی می فرمایند "هذا معنی حدیث انتم فی ذکر قائمکم لتذکرون لیذکرن من بدیع الاول الی محمد و لیقولن من اراد احد من انبیا الله فلینظرن الی و لا یقولن فلینظرن الی غیری اذکل فیه و کل بامرالله اذا یشاء لیظهرون"
3- اشاره است به حدیث "اما النبیون فانا" که جمال قدم آنرا در کتاب ایقان ص 119 و 126 نقل فرموده اند.
برگرفته از مقالات و رسائل در مباحث متنوعه اثر دکتر علی مراد داودی
